Disciplining-your-child

Discipline en apart zetten: hoe straf jij je peuter van 18 tot 24 maanden?

Suzanne Dixon MD, MPH

Je peuter tussen de 18 en 24 maanden even apart zetten kan een doeltreffende discipline zijn. Weet je niet goed hoe je het moet aanpakken? Lees verder voor instructies en bekende valkuilen. 

In de moderne opvoeding is het disciplineren door je kind even apart te zetten de meest gebruikte aanpak. Toch weten veel ouders niet goed hoe ze die techniek precies moeten toepassen en hoe ze kinderen moeten disciplineren. Hier volgen een paar strategieën en opvoedingstips.

 

De basisprincipes van het apart zetten


Apart zetten werkt bij kinderen van 1,5 à 2 jaar tot op vijfjarige leeftijd. Kinderen jonger dan die leeftijd snappen er meestal niets van. Terwijl oudere kinderen subtielere methoden nodig hebben om zich aan regels te leren houden en zich goed te gedragen.

  • In de opvoeding betekent 'apart zetten' dat het kind een korte periode op een afstandje van de conflictsituatie of de verleiding wordt geplaatst. Dan kan het even kalmeren, nadenken over de situatie, zich realiseren wat er van hem wordt verwacht en zich weer herpakken.
  • Apart zetten is gedoemd te mislukken als het kind er meer aandacht met de ouder door krijgt.
  • Terwijl het kind apart zit, mag het niet met de ouder of verzorger communiceren. Apart zetten is bedoeld als een milde vorm van isoleren. De boodschap is: "Als je dit doet, mag je niet met ons meedoen."
  • Als je wilt dat het apart zetten werkt, moet je altijd hetzelfde patroon aanhouden. Dit vraagt in het begin een tijdsinvestering. Die de meeste ouders de moeite waard vinden. Als je vroeger al hebt geprobeerd om je kind apart te zetten en die pogingen zijn mislukt? Dan zal het iets meer tijd kosten dan wanneer je er net mee begint. Het is lastiger om de verwachtingen van een kind te veranderen dan het gelijk goed te doen.

De voorbereiding

  • Zet een stoel op een saaie, neutrale plek. Zoals de hoek van de eetkamer of de gang. Gebruik bij voorkeur niet de slaapkamer van het kind. Zo creëer je negatieve associaties met een plek die veilig moet zijn. Bovendien biedt een slaapkamer vaak te veel afleiding.
  • Zorg dat de plek niet in de buurt is van de 'plek van het misdrijf' en de verzorgers. Als het kind onderdeel blijft van het gezelschap krijgt het de kans om het probleem groter te maken met plagend gedrag.
  • Zorg dat de disciplineplek een plek is waar je je kind veilig alleen kunt laten. Ongeschikte plekken zijn bijvoorbeeld bovenaan de trap, in de buurt van breekbare voorwerpen of naast een deur die hij open kan doen.


De handeling zelf

  • Waarschuw kort: "Dat is genoeg". Dat is het signaal dat er een straf zit aan te komen. Als dat geen effect heeft, zeg dan: "Goed, je moet apart zitten." Verder niets. Pak het kind op en zet het op de plek voor het apart zitten.
  • Zet een wekker (een kookwekker bijvoorbeeld, zodat het kind die kan horen afgaan). Reken op ongeveer één minuut per leeftijdsjaar.
    Als het kind opstaat, zet hem dan weer op de stoel en stel de wekker opnieuw in. Zeg niets. Misschien moet je het proces wel honderd keer herhalen voor hij tot aan het eind toe blijft zitten. Geef niet toe. Als je dat doet, is het de volgende keer nog moeilijker.
  • Als de wekker afloopt, zeg je: "Nu is het klaar", je geeft hem een knuffel en daar laat je het bij. Ga niet praten over wat er is gebeurd.
  • Geef je kind iets anders te doen, een positief alternatief voor hetgeen wat niet mocht. Spreek zelfs niet meer over wat er is gebeurd.

Bekende valkuilen

Ouders praten te veel. Daarvan raakt het kind alleen in de war. De spanning neemt toe en iedereen raakt van slag. Je hoeft alleen kort de overtreding te benoemen. Daarna zeg je niets meer.

Wat als apart zetten tot te veel aandacht leidt?

Als een kind meer aandacht krijgt als het apart wordt gezet dan als het braaf is, zal blijven provocerend. Het kind apart zetten moet een situatie zijn waarin je het juist je aandacht ontneemt. Laat je niet verleiden tot verdere interactie.

De ouder is te veel van slag.

  • Als je je emoties niet meer in de hand hebt, kun je je kind niets leren. Neem een paar seconden of minuten de tijd om diep adem te halen en weer rustig te worden. Misschien is het zelfs verstandig om jezelf even apart te zetten.
  • Als je bent gekalmeerd, ga je weer terug naar je kind.
  • Je zegt waarom hij apart moet zitten en zet hem op de stoel. Zorg er wel voor dat je het apart zetten alleen doet bij hele erge overtredingen. Het moet geen gewoonte worden.

Bijzondere situaties

  • Als een kind volledig over z’n toeren is, dan leert het niets van apart gezet worden. Hou hem dan zwijgend vast (met zijn gezicht naar buiten is in deze situatie meestal beter), wacht tot het huilen eerder bozig klinkt dan hysterisch en zet hem dan apart.
  • Als een kind ziek is, gestrest of oververmoeid, kan hij vaak maar heel weinig leren. Als je hem apart zet, raakt hij vaak nog meer uitgeput. Dan kun je hem beter een knuffel of een tussendoortje geven.
  • Bij kinderen die al eerder op traumatische wijze van mensen zijn gescheiden roept apart gezet worden te veel emoties op. Ze leren hier dus niets van. Dat zie je vaak bij kinderen in de pleegzorg. Mogelijke oplossing? Zet een stoel achter die van het kind zet, zodat je met de rug naar elkaar toe zit. De regel 'niet praten' is nog steeds van toepassing. De wekker geeft nog steeds de tijdsduur aan en het kind krijgt nog steeds geen aandacht, Maar het voelt zich niet in de steek gelaten.
  • Kinderen die een ontwikkelingsachterstand hebben of juist een grote voorsprong, disciplineer je best op basis van hun ontwikkelingsleeftijd in plaats van hun werkelijke leeftijd. Zo begrijpt een kind van tweeënhalf dat functioneert als een kind van 10 maanden niets van apart gezet worden.

Blijf je de hele dag je kind apart zetten? Vraag jezelf dan het volgende af...

  • Heb je wel duidelijk voor ogen welk gedrag je vooral wil verbeteren? Maak niet van alles een probleem. Vergeet niet dat Rome ook niet in één dag gebouwd is.
  • Is er een omgeving die je kind veel stress bezorgt zoals een crèche? Overweeg dan een andere crèche, een oppas of een andere peuterspeelzaal zodat je kind niet elke dag ontploft van de stress.
  • Geef je je kind genoeg aandacht als hij het goed doet? Of moet hij zich misdragen om opgemerkt te worden? Merk de momenten op waarop hij zich juist wél goed gedraagt. Dat is best moeilijk, want als zijn gedrag uit de hand loopt, ben je van nature geneigd om afstand te nemen. Soms wil je je kind zelfs vermijden. Dat is een hele normale reactie bij ouders. Maar een aanpak die waarschijnlijk beter werkt, is elke dag twintig tot dertig minuten op de grond gaan zitten en met hem spelen.
Verveelt je kind zich en probeert hij wat leven in de brouwerij te brengen? Dan is hij misschien klaar voor de peuterschool en toe aan wat meer uitdaging.

Misschien vind je dit ook interessant: