Babytanden

Het allerlaatste waar je aan denkt wanneer de eerste tandjes van je baby doorkomen is dat ze beschadigd kunnen raken of uitvallen, of dat tandbederf kan optreden. Maar het is helemaal niet zo ongewoon dat baby'tjes een tandje beschadigen wanneer ze net beginnen lopen (en vallen) of dat die parelwitte melktandjes een gaatje krijgen. Deze handige tips helpen je bij veelvoorkomende tandproblemen en ongelukjes. 

Wat moet je doen als er iets gebeurt met een melktand?

Een tand gerelateerd trauma overkomt ongeveer één derde van alle peuters, meestal als ze tussen de 18 en 40 maanden zijn. Dus wat kan je doen als je kind per ongeluk een tand bezeert of verliest?

  • Probeer het bloeden te stelpen. Oefen stevige, constante druk uit op het gat.

  • Zoek medische hulp als het bloeden niet stopt. Na 10 minuten zou het bloeden moeten stoppen. Zo niet, ga naar de tandarts of spoed.

  • Overweeg pijnstillers. Vraag je arts of je kind iets tegen de pijn moet/mag nemen.

  • Bel de tandarts. De tandarts kan je vertellen wat je moet doen als de tand er volledig uit is gevallen.

  • Melktanden. Het kan zijn dat de tandarts het beter vindt om de melktand niet terug te plaatsen omdat dit invloed kan hebben op de groei van de daaropvolgende permanente tand. Maar ga zeker met je kind naar de tandarts om eventuele schade te beoordelen.

  • Blijvende tanden. Een blijvende (volwassen) tand kan binnen twee uur na een blessure opnieuw worden geïmplanteerd. Vanaf ongeveer 6 of 7 jaar krijgt je kind zijn of haar blijvende gebit. In dit geval is het belangrijk om onmiddellijk actie te ondernemen en snel naar de tandarts te gaan.

  • Houd de tand vochtig of steek hem terug in de holte. Pak de tand aan de bovenkant of het kroongedeelte vast, niet bij de wortel - en laat hem (zonder hem te reinigen) in melk vallen. De Vereniging van Tandartsen raadt ouders aan een blijvende tand terug te plaatsen zonder de tandwortel aan te raken. Indien het mogelijk is, vraag je kind dan om op een stukje gaas te bijten terwijl jij de tandarts belt voor een afspraak. Krijg je de tand niet goed terug in de holte, bewaar hem in melk en breng hem onmiddellijk mee naar de tandarts. 

  • Blijf rustig. Natuurlijk overvalt je een gevoel van paniek wanneer je kind per ongeluk een tand verliest. Maar probeer rustig te blijven zodat je kind niet in paniek raakt. De mond heeft een goede bloedtoevoer, dus het ziet er vaak erger uit dan het is. Het goede nieuws is dat de mond ook snel geneest.

Wat doe je bij een gedeeltelijke breuk of barst in de tanden?

Melktanden zijn kwetsbaarder dan blijvende tanden omdat de kroon (het zichtbare deel van de tand) veel langer is dan de wortel. Hierdoor zijn ze een stuk minder stabiel dan volwassen tanden. Het is dus niet abnormaal dat je baby of peuter een stukje van zijn tand afbreekt of barst. Ongeacht het soort schade, een controleafspraak bij de tandarts is altijd een goed idee.

Ga meteen naar de tandarts als:

  • De tand (deels) los is gekomen van het tandvlees.

  • Er een breuklijn langs de tand loopt.

  • Er een bolletje roodachtig vlees (de tandpulp) uitsteekt.

  • Je kind erg van streek is.

Plan de volgende dag een bezoek aan de tandarts als:

  • Er een tand is gebarsten. Spoel na het ongelukje de mond van je kind met warm water en breng vervolgens koude kompressen aan op het gezicht om zwellingen te voorkomen.

  • Er een tand is afgebroken.

  • Als een tand dieper het tandvlees in is geduwd, maar niet is afgebroken of bloedt.

  • Als de tand alleen een beetje is verschoven duwt je kind de tand waarschijnlijk weer op zijn plaats met zijn tong. Maar als de melktand erg los zit, kan de tandarts besluiten hem eruit te halen om verstikkingsgevaar te voorkomen.

Na een tandheelkundig trauma kunnen babytanden gedurende een periode van enkele weken van kleur veranderen. Dit betekent dat de binnenkant van de tand is afgestorven en dat de tand misschien moet worden verwijderd.

Tandvlees-, lip- of tongschaafwonden

Een ongelukje waardoor het tandvlees, de lip of de tong gaat bloeden kan even schrikken zijn, maar dit kan je doen: 

Tand door de lip, gekneusde of bloedende lippen of tandvlees:

  1. Oefen koude druk uit met een zakje ijs of een nat gaasje totdat het bloeden stopt.

  2. Geef veel knuffels en speel misschien een spelletje kiekeboe om je kind af te leiden en de pijn te verlichten.

  3. Je baby heeft waarschijnlijk geen afspraak bij de tandarts nodig als hij geen pijn heeft en er geen bloedingen of ernstige beschadigingen aan het tandvlees zijn.

  4. Als de snee groter is dan een halve centimeter of over de rand van de lip gaat, neem je kleintje naar een arts om zeker te zijn dat alles goed zal genezen.

Tand door de tong, snee in de tong: geen paniek - de tong heeft een uitstekende bloedtoevoer, en hoewel het er behoorlijk bloederig uit kan zien, geneest het meestal vanzelf. Ga wel naar je arts of de spoed als het bloeden niet stopt.

 Tandbederf of cariës bij melktandjes

Sommige ouders denken dat gaatjes in melktanden niet zo erg zijn omdat ze toch vervangen worden door het blijvende gebit. Maar een rotte melktand kan tot pijn en ontstekingen leiden, en ernstig rotte melktanden moeten misschien worden getrokken. Tandbederf kan ook de gezonde groei van het toekomstige blijvende gebit belemmeren. Zo kan je tandbederf voorkomen:

  • Geef je kleintje geen gezoete dranken zoals sap, frisdrank of suikerwater.

  • Doop nooit de speen van je baby in suiker of siroop, dit kan gaatjes in de voortanden veroorzaken.

  • Als je baby uit een fles drinkt, gebruik dan alleen flesvoeding, moedermelk of melk, en zorg ervoor dat je baby haar fles vóór het slapengaan of dutje al op heeft om zuigflescariës te voorkomen.

  • Natuurlijke suikers in melk of babyvoeding kunnen ook tandbederf veroorzaken, dus vergeet niet de melktandjes twee keer per dag grondig te poetsen.

Het is gelukkig nooit te laat om aan een goede mondhygiëne te beginnen en tandbederf te voorkomen. Ga naar de tandarts voor persoonlijk advies als je tandbederf opmerkt.

Hoe zorg je voor het mondelinge welzijn van je kind?

Je kan een aantal dingen doen om die parelwitte melktandjes van je kleintje te beschermen: 

  • Reinig het tandvlees en de tanden van je baby: nog voor die eerste melktanden doorkomen kan je al voor een gezonde mond zorgen. Veeg het tandvlees van je baby af met een zacht gaasje of een natte doek. Als je wilt, kan dit na iedere voeding. Wanneer de melktandjes door beginnen te komen, poets je 's morgens en 's avonds zachtjes de tanden, tong en tandvlees van je kleintje. Lees enkele veel gestelde vragen over hoe je thuis voor een gezonde mond bij baby kan zorgen.  

  • Doorkomende tandjes: wanneer de melktandjes door het tandvlees beginnen breken, kan je baby zich behoorlijk ongemakkelijk voelen. Lees hier hoe je deze pijntjes kan herkennen en wat je kan doen om ze te verlichten. 

  • Ga vroeg en vaak naar de tandarts: het is een goed idee om een tandartsafspraak te maken voordat je baby begint te lopen. Je eerste tandartsbezoek met baby maak je voor haar eerste verjaardag, plan hem zo rond de tijd van haar algemene 1-jaar controle. Plan hierna twee keer per jaar een tandartscontrole.

  • Doe wat strategische babyproofing en neem de tijd om je huis veilig te maken voor baby: bedek scherpe hoeken met hoekbeschermers, berg losse tapijten op waar je kind over kan struikelen en installeer kinderhekjes boven en onderaan de trap. Als extra voorzorgsmaatregel kan je ook speelmatten op harde vloeren leggen.

  • Voorkom tandbederf: help gaatjes voorkomen door je kleintje water te geven in plaats van suikerhoudende dranken, en vermijd suiker in het dieet van je baby, zeker tussen de maaltijden door.

  • Pas op voor geblesseerde melktanden: ga naar de tandarts als er schade is aan een van de melktanden. Trauma kan schade veroorzaken aan de permanente tanden die zich onder het tandvlees ontwikkelen en hun ontwikkeling vertragen. De tandarts kan ook schade uitsluiten die niet zichtbaar is voor het ongetrainde oog, zoals zenuwbeschadiging.

Voor de melktanden van je kind zorgen is dagelijkse routine en deze gewoontes zorgen ervoor dat je kind opgroeit met een mooie, gezonde glimlach die een leven lang meegaat. Maar ongelukjes zitten in een klein hoekje, dus hierbij een visuele samenvatting van wat je moet doen als ze een tandje beschadigen.