Je eigen lichaam maakt melk om je baby van voeding te voorzien. Die melk bevat afweer- en voedingsstoffen die een baby gezond en tevreden houden. Borstvoeding is plezier voor twee. In het begin is het even wennen, maar de redenen om door te zetten zijn ontelbaar.

Waarom borstvoeding het beste is: de voordelen voor de baby
De voordelen voor de moeder
Wat gebeurt er in het begin?
De melkproductie op gang laten komen
Laten wennen aan de fles
Het voedingsschema
Voldoende voeding?
Te weinig voeding?
Melk onderweg

Waarom borstvoeding het beste is: de voordelen voor de baby

Verschillende deskundigen raden aan om de eerste zes maanden alleen borstvoeding aan je baby te geven. Voor dit advies zijn vele goede redenen. Kinderen die borstvoeding krijgen, hebben minder kans op oorontsteking, allergieën, overgeven, diarree, longontsteking, jeugddiabetes en hersenvliesontsteking. Borstvoeding is makkelijker verteerbaar voor je baby dan flesvoeding of koemelk. Borstvoeding heeft altijd de juiste samenstelling. En borstvoeding is handig: het is gratis, het is altijd klaar als je baby trek heeft en het heeft de juiste temperatuur. De voordelen voor de gezondheid blijven gelden zolang je borstvoeding blijft geven.

De voordelen voor de moeder

Borstvoeding heeft ook voordelen voor de moeder. Het is een ideale manier om een hechte band met je kind op te bouwen. Daarnaast stimuleert borstvoeding de aanmaak van hormonen die je baarmoeder weer naar zijn normale grootte terugbrengen. Bovendien zijn er studies die aantonen dat vrouwen die minstens drie maanden uitsluitend borstvoeding geven minder kans hebben om borstkanker voor de overgang te krijgen. Ze hebben ook minder kans op eierstokkanker en botontkalking. Ook verlies je sneller gewicht na de zwangerschap. Borstvoeding gebruikt namelijk het speciale vet dat je opgebouwd hebt tijdens je zwangerschap.

Dankzij borstvoeding val je op precies het juiste tempo af. Het is ook niet goed om te veel af te vallen direct na de geboorte. Vrouwen die borstvoeding geven hebben zo'n 2 tot 4 kilo extra gewicht nodig om hun lichaam gezond te houden tijdens de borstvoedingsperiode. Als je te snel gewicht zou verliezen, kan je melkvoorraad afnemen. En dat terwijl je baby steeds meer wil eten. Die extra kilo's verdwijnen vanzelf in de eerste zes maanden.

Wat gebeurt er in het begin

De melkproductie komt een paar dagen na de geboorte van je baby op gang. Tot dan maken je borsten alleen de eerste voeding aan, het colostrum. Dit is tot dag 5. Deze dikke, geelachtige vloeistof zit vol voedingsstoffen en afweerstoffen die je baby beschermen tegen allerlei infecties. Colostrum is bedoeld om de eerste voeding voor je baby te zijn. Bovendien zorgt het voor zijn eerste 'weerstand' tegen ziektes. Hij heeft voldoende water en vet opgeslagen om op te teren, terwijl hij dit kostbare vocht drinkt. Zijn buikje kan maar een theelepeltje vocht aan op deze leeftijd. Hij heeft dus niet veel nodig om vol te zijn.

Borstvoeding is het meest natuurlijke wat er is. Maar dat betekent niet dat het vanzelf gaat. Je kunt in het begin best wat hulp gebruiken. Iemand moet je zo snel mogelijk helpen met het aanleggen van je baby. Ze kunnen je dan laten zien hoe je baby de tepel moet vastpakken. Ook wordt dan uitgelegd hoe hij op de goede manier zuigt. Het beste kun je zo snel mogelijk na de bevalling je baby aanleggen. Als je meer informatie, vraag die dan aan de kraamhulp of verloskundige. De Vereniging Borstvoeding Natuurlijk, Lactatiedeskundigen en de Borstvoedingsorganisatie LLL zijn goede bronnen. Iedereen kan hulp gebruiken en zelfs ervaren moeders komen weer nieuwe dingen tegen.

Als de melkproductie goed op gang is gekomen, wil je baby de eerste dagen misschien wel elk uur drinken. Hierdoor kan je lichaam een goede melkvoorraad opbouwen. Eentje die precies op de behoefte van je baby is afgestemd. Binnen een paar dagen heeft je lichaam zich aangepast aan deze vraag. Je baby wil dan niet meer zo vaak drinken. Hij drinkt ongeveer om de 2 tot 3 uur, of 8 tot 12 keer op een dag gedurende de eerste 14 dagen.

Dit hoort bij de normale overgangsperiode. Het betekent niet dat hij niet blij is met jou, je melk of je zorg. Zijn onrust en huilen betekent dat hij weet wat hij wil en hoe hij het duidelijk kan maken aan diegenen die het aan hem kunnen geven. In die eerste tijd duurt een voeding ongeveer 10 tot 15 minuten per borst.

De melkproductie op gang laten komen

Als je borstvoeding geeft, is gezond en gevarieerd eten zeer belangrijk. Ook moet je voldoende drinken en rusten. Slaap als je baby slaapt en drink voldoende gezonde drankjes. Melk, water en ongezoete vruchtensappen kun je onbeperkt drinken. Ontspan. Doe geen onnodige dingen. Zorg voor rust en richt je aandacht op jezelf en op de baby.

Je moet gezond blijven eten om je melkproductie op gang te houden, maar je hebt niets extra's nodig. Sommige borstvoedingsbaby's zijn gevoelig voor dingen die hun moeder eten. Als je baby onrustig is nadat je scherp eten gegeten hebt, kan daar het probleem liggen. Maar over het algemeen kunnen moeders die borstvoeding geven, gewoon alles eten.

Vegetarische moeders die borstvoeding geven, moeten extra opletten dat ze voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgen. Je huisarts of verloskundige verwijst je naar een diëtiste als je meer wilt weten. Met drie volledige maaltijden en twee tussendoortjes zul je je beter voelen en voldoende melk aanmaken.

Zuigen is erg prettig voor baby's. Maar als je je baby in de eerste weken een speentje geeft, wil hij misschien minder aan de borst drinken. Dat zou dan weer de melkvoorraad verminderen. Uit een recent onderzoek blijkt dat het gebruik van tutjes een negatieve invloed op de borstvoeding kan hebben. Dus we raden aan dat je geen tut gebruikt. Als je je baby inbakert, kun je ervoor zorgen dat zijn handjes dicht bij zijn mond zijn. Hij kan dan op zijn handjes zuigen net als in de baarmoeder.

Laten wennen aan de fles

Wil je je baby uit een flesje laten drinken? Probeer dat pas na een week of vier. Wees niet verbaasd als je baby in eerste instantie geen borstvoeding uit het flesje wil drinken. Een borstvoedingsbaby weet heel goed dat als mama in de buurt is, hij bij haar kan drinken. Hij ruikt zijn moeder en weet wat er dan gebeurt. Het gaat misschien makkelijker als je de vader of een oppas de baby het flesje laat geven, zonder dat je erbij bent.

Als je begint met een deel van de borstvoedingen te vervangen door flesvoeding, loopt je melkproductie terug. Denk er daarom goed over na voordat je met flesvoeding begint. Wat je ook beslist, een beetje borstvoeding is beter dan geen borstvoeding als het op de gezondheid van je baby aankomt.

Het voedingsschema

Voed je baby op verzoek. Dat betekent: voed hem als hij dat wil. Hij eet de eerste dagen niet veel. Zijn maagje is immers nog maar klein. Maar hij wil vaak aan de borst. De meeste pasgeborenen hebben 10 tot 12 voedingen op een dag nodig (24 uur) ofwel één voeding per één tot drie uur.

Zit je nog in de fase van je melkproductie op te bouwen? Dan moet je je baby wakker maken als hij overdag meer dan drie uur slaapt. 's Nachts kun je hem vier uur laten slapen. Anders wordt hij wakker met zoveel honger dat hij niet goed kan drinken. Als de machine eenmaal draait, maakt hij jou wakker als hij honger heeft.

Hoe weet je dat je baby honger heeft? Let op dingen als:

• zuig- en zoekgedrag, happen en smakken, handjes naar mondje brengen, hoofdje bewegen;
• drinkreflex: opent zijn mond en draait zijn hoofd naar de plek waar hij denkt dat je borst is;
• aan je borst snuffelen;
• zuigbewegingen maken en zijn handjes in zijn mond stoppen;
• huilen: een van de laatste tekenen van honger. Je moet niet wachten totdat hij gaat krijsen.

De eerste zes maanden heeft een baby voldoende aan alleen borstvoeding. Meestal krijgt je via het consultatiebureau advies over vaste voeding. Tot een jaar haalt je baby nog steeds de meeste voedingsstoffen uit de borstvoeding (of flesvoeding).

Voldoende voeding?

Zoals de meeste nieuwe moeders, twijfel je misschien of je baby wel genoeg gegeten heeft. Je weet dat hij iets binnenkrijgt als je hem hoort slikken tijdens het voeden. Een andere aanwijzing kan zijn of je baby lekker slaapt na het drinken. Als zijn buikje rond is en zijn luiertje schoon, valt hij waarschijnlijk na het eten gelijk weer in slaap.

Waar je nog meer op kunt letten:

• Hij heeft ongeveer zes plasluiers op een dag, als je borstvoeding goed op gang is gekomen. Hij heeft 3 tot 4 keer ontlasting, die er gelig uitziet in de eerste weken. Sommige baby's verwerken de borstvoeding zo efficiënt dat ze maar één keer per week ontlasting hebben.
• Zijn urine is kleurloos tot lichtgeel, niet donkergeel of oranje.
• Je borsten voelen zacht en 'leeg' aan na elke voeding.

Je baby verliest normaal gesproken de eerste week een beetje gewicht. Maar na de eerste week komt je baby geleidelijk weer aan. Uiterlijk na drie weken moet hij weer terug zijn op zijn geboortegewicht. In de derde week moet zijn gezicht er ook vol uitzien. Je baby wordt bij elk bezoek op het consultatiebureau gewogen.

Neem contact op met je huisarts of het consultatiebureau als je denkt dat het niet goed gaat met je baby, dat hij niet aankomt, of als je je ergens anders zorgen over maakt.

Te weinig voeding?

Af en toe heb je wellicht het gevoel dat je baby niet genoeg krijgt. Je baby is nog hongerig na lang gedronken te hebben en je borsten voelen 'leeg' aan. De natuur zorgt zo dat je melkproductie voldoende blijft voor je groeiende baby.

Om je melkproductie te verhogen, moet je je baby voeden als hij dat wil. Je moet misschien ook meer drinken en je rust nemen. Dit betekent dat je je een paar dagen moet concentreren op de borstvoeding. Je kunt dan rusten en je hebt dus minder tijd voor andere dingen. Je baby komt niets tekort. Zolang hij gulzig drinkt, genoeg plasluiers maakt en ontlasting heeft, is er niets aan de hand.

Het duurt ongeveer 36 tot 48 uur voordat je lichaam 'geregeld' is. Het is aan je baby om vaak te eten en je lichaam zo de juiste signalen te geven. Laat hem dit doen. Als je hem een flesje gaat geven, wordt hij lui en je lichaam krijgt niet de juiste 'vraagsignalen'.

Al de moeders die borstvoeding geven, moeten door periodes heen waarbij het aanbod niet voldoende is voor de vraag. De baby gaat meer drinken om meer voeding te krijgen. Zo heeft de natuur het geregeld. Ontspan en geniet van dit natuurlijke proces.

Melk onderweg

Ook als je weer aan het werk gaat, kun je borstvoeding blijven geven. Je moet dan twee tot drie keer op een dag afkolven. Deze melk kan je baby de volgende dag drinken. Deze melk kun je in de koelkast tot 72 uur bewaren. Op die manier blijf je voor je baby toch dichtbij, ook al ben je weg.

Er zijn verschillende manieren om melk af te kolven: met de hand, met een handkolf of met een elektrische kolf. Als je afkolft en nog twee of drie voedingen zelf geeft, blijft de melkvoorraad voldoende. Bovendien is het gezellig om je baby te voeden nadat je een dag weggeweest bent.

In de koelkast is de melk 72 uur houdbaar. Je kunt borstvoeding ook invriezen. Bij het invriezen gaat een gedeelte van de levende cellen verloren. Maar de antistoffen en andere beschermende bestanddelen blijven behouden en het is nog steeds de best mogelijke voeding voor je baby. Laat de melk het liefst in de koelkast ontdooien. Als je het sneller nodig hebt, kan je het onder de kraan houden en die langzaam van koud naar warm draaien. Ontdooide melk mag je niet opnieuw invriezen.

Bewaarde melk moet een beetje geschud worden. Het vet ligt als een laagje bovenop. Schud de melk voor het gebruik. Zo kan je baby de melk ook makkelijk door de speen zuigen.

Je werkgever moet een schone, af te sluiten, prettig ingerichte ruimte beschikbaar stellen, waar jij kunt afkolven. Dit maakt het doorgaan met borstvoeding een stuk makkelijker. Als er geen ruimte beschikbaar is, moet je hierom vragen. De wet verplicht de werkgever om een afkolfruimte voor jou en eventuele collega's beschikbaar te stellen. Bovendien heeft je werkgever er ook voordeel bij: minder afwezigheid van de ouders (ze moeten minder thuis zijn met een ziek kind), grotere tevredenheid van de werknemers en betere binding van de werknemer.