Alles over babygebarentaal

Alles over babygebarentaal

Annette Karmiloff-Smith PhD, FBA, FMedSci, MAE

Nog voor je baby kan spreken, gebruikt hij geluiden en gebaren om te communiceren. Of je baby nu glimlacht of huilt, schopt of wuift: kom te weten waarom deze vroege vorm van communicatie belangrijk is en hoe je dit kunt aanmoedigen. 

Inleiding
Niets is belangrijker voor zuigelingen dan diepe emotionele banden die ze geleidelijk met jou opbouwen. Dit is een belangrijk element van het ouderschap. Deze sterke emotionele banden zijn net zo belangrijk voor ouders.

Wat is er hartverwarmender dan

  • de eerste lach van de baby
  • het eerste boertje
  • de eerste keer dat je kind zwaait
  • de eerste geluiden die op woordjes lijken?

In dit artikel nemen we eerst naar de voorlopers van gebaren onder de loep. Zoals huilen, lachen en fronsen. Vervolgens de belangrijke rol die spontane gebaren spelen in de ontwikkeling van communicatie met zuigelingen. En uiteindelijk de voor- en nadelen van babygebarentaal.

Wanneer begint de dialoog? Wanneer worden de emotionele banden gecreëerd?

  • Mensen dachten vroeger dat de dialoog pas begon wanneer de baby korte zinnen sprak na ongeveer 18-24 maanden. Maar we weten nu dat interactie al veel vroeger begint.
  • Zelfs in de laatste drie maanden van de zwangerschap is het begin van de dialoog al duidelijk. Wanneer de mama merkt dat haar baby beweegt, praat ze vaak tegen haar 'buik'. En wanneer de foetus haar stem hoort, is hij even stil, en begint dan weer te schoppen, waarop de mama reageert door het gesprek weer voort te zetten. Dergelijke minidialogen komen vaak voor wanneer mama rust en zich bewuster is van de bewegingen van haar ongeboren baby.
  • Op het moment dat een baby wordt geboren, beginnen ouders onmiddellijk een dialoog met hun zuigeling. Ze praten met hun nieuwe baby alsof hij alles begrijpt: "Goedemorgen, kleintje, hoe gaat het ermee vandaag?" En al snel begint de baby te reageren door met de beentjes te schoppen. Bijna zonder het zich te realiseren pauzeert de ouder dan kort, zodat de baby aan de beurt komt bij het ontstaan ​​van deze ontluikende 'gespreksvaardigheden'.

Huilen als communicatievorm

Natuurlijk hebben baby's veel manieren om hun intenties en gevoelens over te brengen. Nog voor ze kunnen praten.

Telt huilen als een communicatief gebaar?

Ja! Baby's huilen om aan te geven dat ze honger hebben, pijn voelen, als hun luier moet worden verschoond, of gewoon als ze gezelschap willen. Het is een belangrijk aspect van het ouderschap om de verschillende soorten huilen te begrijpen.

Tijdens de eerste maanden ga je de verschillende soorten van huilen steeds beter onderscheiden. Laten we niet vergeten dat communicatie met zuigelingen een wederzijdse interactie is. Dus hoe beter de jij reageert op de verschillende soorten huilen, des te meer je baby de betekenis van elke soort huilen versterkt. Zo worden emotionele banden gecreëerd. Het is een belangrijk aspect van het ouderschap.

Natuurlijk kunnen kinderen later in hun kleutertijd negatieve gevoelens naast huilen, ook uitdrukken door op de tafel te slaan of door op de vloer te stampen..

Lachen en fronsen als communicatievorm

Door te lachen en te fronsen hebben baby's invloed op het communicatiegedrag van hun ouders. De eerste 'glimlachjes' van baby's zijn in feite eigenlijk grimassen. Als ouders zo blij reageren op wat zij interpreteren als een glimlach, zal de baby deze reactie opmerken en concluderen dat dit iets is wat leidt tot positieve reacties. Hij zal de 'glimlach' vervolgens dus proberen na te bootsen. Zo ontwikkelt zich een aangename interactie.

De beginfase van communicatie bij kinderen

  • Je pasgeboren baby reageert vaak op je gepraat door zijn beentjes te bewegen en met zijn lippen te blazen. Pas rond de 10 tot 13 maanden gaan de meeste kindjes hun eerste herkenbare woorden produceren.
  • Dit betekent niet dat ze tot die tijd niet op taal hebben gelet.
    • Uit onderzoek is gebleken dat baby's zich al zeer bewust zijn van taal, lang voordat ze hun eerste geluiden produceren.
    • Bij de geboorte kunnen ze hun moedertaal al onderscheiden van andere talen. Ze kunnen geluiden zoals ‘pa’ en ‘ba’ onderscheiden.
    • En vanaf acht maanden zijn ze al bezig om de binnenkomende woordenstroom op te splitsen in afzonderlijke woorden.

Maar hoewel ze al vanaf het begin bezig zijn om de taal te verwerken, duurt het veel langer voordat baby's hun eigen geluiden en woorden gaan produceren. Brabbelen begint rond de 5 tot 6 maanden, waarbij baby's verschillende geluiden oefenen. Ondanks al dit oefenen om geluiden te maken, duurt het dan nog drie tot vier maanden voordat de meeste baby's een herkenbaar woord produceren.

  • Waarom duurt het zo lang? Omdat het tijd kost voordat de articulatievaardigheden zijn ontwikkeld. En baby’s geluiden produceren waaruit woorden bestaan.
  • De spieren in hun articulatiesysteem zijn kneedbaar en worden steeds meer gevormd door de taal die ze horen en proberen na te bootsen. Brabbelen en spelen speelt dus een cruciale rol in het vormen van ons articulatiesysteem.

Het belang van gebaren voor de communicatie
We gebruiken van nature gebaren. Kijk maar eens goed als je je vrienden ziet praten en let erop hoe vaak ze hun handen gebruiken. Heb je wel eens geprobeerd om tijdens het praten geen gebaren te gebruiken? Je zult merken dat het erg moeilijk is om je goed uit te drukken, omdat gebaren van nature zo verbonden zijn met spraak. Net zoals volwassenen van nature onderling gebaren gebruiken, gebeurt dit ook tussen ouder en kind.

Wat waren de eerste gebaren van je kind? 
Gebaren zijn meestal vrij iconisch. Dat wil zeggen dat ze lijken op de bedoelde betekenis. Het gebaar voor 'eten' bijvoorbeeld, bestaat er waarschijnlijk uit dat je je vingers naar je mond brengt en met je lippen smakt om te doen alsof je eet. Terwijl het woord 'eten' niet klinkt als daadwerkelijk eten. Andere gebaren zijn meer aangeleerd, zoals het zwaaien met de hand om gedag te zeggen.

Hieronder vind je de 12 meest voorkomende gebaren bij baby’s.

Strekt hele arm uit om de ouder te laten zien wat hij vasthoudt

Betekent: 'Kijk eens wat ik heb.'
Wijst met arm en wijsvinger uitgestrekt naar een interessant voorwerp of een interessante gebeurtenis

Betekent: 'Deel je aandacht voor dit interessante iets met mij.'
Reikt de hand uit en geeft de ouder een voorwerp dat hij vasthoudt

Betekent: 'Neem dit aan.'
Zwaait uit zichzelf als er iemand weggaat.

Betekent: 'Dag.'
Steekt de arm in de lucht.

Betekent: 'Ik wil opgetild worden.'
Schudt het hoofd.

Betekent: 'Nee.'
Knikt met het hoofd.

Betekent: 'Ja.'
Gebaart door de vingers op gesloten lippen te leggen.

Betekent: 'Ssst!'
Vraagt om iets door de arm uit te strekken en de hand open en dicht te doen.

Betekent: 'Ik wil dat' of 'Maak dat open.'
Kusjes van een afstand

Betekent: 'Ik vind je lief.'
Smakt met de lippen

Betekent: 'Dit is lekker.'
Haalt de schouders op en/of laat de handpalmen zien

Betekent: 'Op' of 'Waar is het?'

De meeste kinderen produceren deze gebaren tegen het einde van hun eerste levensjaar en de eerste helft van hun tweede levensjaar. Natuurlijk leren baby's veel van deze gebaren naar aanleiding van de natuurlijke gebaren die de ouder tijdens het praten gebruikt. Maar om mee te tellen als deel van het gebarensysteem van het kind moeten ze spontaan plaatsvinden en niet als een directe imitatie van wat de ouder net heeft gedaan.

Als je bijvoorbeeld net gedag gezwaaid hebt en je baby aanmoedigt om hetzelfde te doen, dan telt "dag" nog niet mee.

Wijzen als een van de belangrijkste vroege communicatiegebaren.

  • In de bovenstaande lijst noemden we de neiging van kinderen om met de arm en wijsvinger uitgestrekt te wijzen. Interessant genoeg is wijzen een heel specifiek menselijke eigenschap. Chimpansees wijzen niet en gebruiken ook geen knijpgreep. Dat wil zeggen dat ze geen kleine voorwerpen tussen duim en wijsvinger vasthouden.
  • Om kleine voorwerpen op te pakken, drukken chimpansees hoogstens hun duim tegen de hele rest van hun hand. Maar het is nooit waargenomen dat ze wijzen. Bij menselijke baby's is wijzen normaal. Echt wijzen begint meestal rond de negen maanden als de baby ook de knijpgreep gaat gebruiken.
  • Voor ze negen maanden zijn, steken baby's hun arm vaak uit met gebalde vuist. Dat doen ze meestal als ze iets proberen te bemachtigen. Psychologen noemen dit laatste "instrumenteel wijzen".
  • Maar als bij het wijzen ook de wijsvinger wordt uitgestoken, kan dit ook betekenen: "Kijk, er gebeurt daar iets interessants wat ik met je wil delen." Dit noemen we "stellend wijzen" en dit begint meestal rond het einde van het eerste levensjaar. Dit wordt gezien als een echte mijlpaal. Wederom is het de geïnteresseerde reactie van de ouder op de gebaren die de baby stimuleert om het wijzen te herhalen.

Babygebarentaal
Is het mogelijk om de natuurlijke neiging van baby's om gebaren te maken te benutten? En zo de communicatie tussen ouder en jonge baby te verbeteren?

Dit is precies wat sommige kinderpsychologen zich afvroegen. Ze wilden weten of het mogelijk is om kinderen te leren met hun handen te doen communiceren gedurende de periode dat hun mond het nog niet kan.

Met andere woorden, ze wilden weten of ze de manuele behendigheid van kinderen konden benutten. Die zich eerder zou ontwikkelen dan de verbale vaardigheden. Het resultaat is "babygebarentaal", een verbetering van de communicatie tussen ouders en kind via gebarentaal.

Wat is babygebarentaal?
Babygebarentaal is geen echte taal, maar een symbolisch aanvullend middel op de gesproken taal. Babygebarentaal bestaat uit een lijst van verzonnen gebaren die iconisch zijn. Dat wil zeggen dat de gebaren sterk lijken op het voorwerp of de gebeurtenis waarnaar ze verwijzen. 

Concreet voorbeelden:

  • Het gebaar voor "honger" bestaat uit het likken van de lippen en met de rechterhand omhoog en omlaag over de maag wrijven. 
  • "slaap" wordt aangegeven door beide wijsvingers boven de open ogen te plaatsen en ze naar beneden te trekken en de ogen te sluiten.

Sommige babygebaren zijn ontleend aan echte gebarentaal. Vooral als het gaat om iconische gebaren. Maar in tegenstelling tot echte gebarentaal ontbreekt grammatica bij babygebarentaal. In plaats daarvan maakt deze gebarentaal gebruik van enkele woorden of kinderlijke uitdrukkingen. Zoals "ik slaperig".

Wat babygebarentaal niet is

  • Babygebarentaal is geen echte taal. Hij verschilt bijvoorbeeld heel erg van Vlaamse Gebarentaal (VGT) en de Frans-Belgische Gebarentaal (LSBF). VGT is een volledig ontwikkelde menselijke taal met een rijke vocabulaire en een ingewikkelde grammatica.

Alles wat je kunt zeggen in een gesproken taal kan ook worden uitgedrukt in echte gebarentalen. Zelfs heel abstracte of hypothetische ideeën. De positie van de handen, het gezicht en het lichaam zijn allemaal belangrijk bij gebarentalen. Ook de vorm en positie van de handen spelen een cruciale rol. Het is zelfs mogelijk om in gebarentaal te fluisteren door de handen in de schoot te houden en gebaren heel klein te maken.

Hoe werkt babygebarentaal?

  • Baby's kunnen alleen woorden en gebaren leren als ze de nodige cognitieve vaardigheden aanleren.
  • De baby moet oogcontact kunnen maken met de ouder. Ze volgen de blik van de ouder naar een voorwerp. En zo leggen ze de link tussen het gebaar en het voorwerp of de gebeurtenis.
  • Deze vaardigheden ontwikkelen zich langzaamaan in het eerste levensjaar. Jonge baby's kunnen natuurlijk leren om geluiden of gebaren direct na te bootsen, maar als ze niet symbolisch gebruikt worden, zijn dit slechts motorische patronen die weinig te maken hebben met betekenis.
  • Babygebarentaal heeft het meeste succes als je start rond de 11 maanden. Babygebarentaal wordt altijd gebruikt in combinatie met gesproken taal. Vraag bijvoorbeeld "Heb je slaap?" terwijl je tegelijkertijd het gebaar voor "slaap" gebruikt.
  • Ouders worden altijd aangemoedigd om woorden en babygebaren tegelijkertijd te gebruiken. Het is niet de bedoeling dat deze communicatieve symbolen de gesproken woorden vervangen.

Kan babygebarentaal de taalontwikkeling bevorderen?
Kinderen van wie de ouders babygebarentaal gebruiken, produceren hun eerste woorden drie maanden eerder. Maar na het nauwkeurig bestuderen van alle relevante literatuur bleek dat de eerste woorden in babygebarentaal en de eerste gesproken woorden rond dezelfde tijd plaatsvonden. Dit is logisch omdat er bepaalde cognitieve vereisten zijn voor zowel babygebarentaal en spraak.

Leren alle kinderen op dezelfde manier babygebarentaal?

Of kinderen babygebarentaal gebruiken of niet verschilt van kind tot kind.

Voor de eerste vijf tot vijftien gebaren blijkt dat:

  • Sommige kinderen al vroeg praten en weinig interesse tonen voor de meeste gebaren
  • Sommige kinderen heel goed zijn in zowel spraak als babygebaren.
  • Sommige kinderen beide niet snel oppikken.
  • Bijna alle kinderen die worden blootgesteld aan beiden, hebben een bimodale periode waarin ze zowel gebaren als spraak gebruiken. Kinderen zijn geneigd gebaren te gebruiken voor sommige dingen en woorden voor andere dingen. Het woord "vlinder" is moeilijk uit te spreken door de twee medeklinkers vl aan het begin van het woord. Kinderen die babygebarentaal hebben geleerd, gebruiken misschien liever het gebaar voor "vlinder" dan het lastige woord uit te moeten spreken. In andere gevallen hebben gesproken woorden de voorkeur. Verder heeft onderzoek uitgewezen dat het gebruik van babygebarentaal snel afneemt tussen de 19 en 26 maanden en daarna bij de meeste kinderen meestal volledig verdwijnt.

Is het gebruik van babygebarentaal schadelijk?

  • Uit onderzoek is heel duidelijk gebleken dat babygebarentaal de gesproken taal niet in de weg staat.
  • Natuurlijk kunnen de meeste mama’s prima zonder babygebarentaal. Ze leren al snel herkennen wat de verschillende manieren van huilen betekenen. En ouder en baby lijken elkaar in de eerste maanden te begrijpen. Als je besluit babygebarentaal te gebruiken, oefen jezelf dan in gebaren voordat je ze bij je baby introduceert.
  • Het is vooral belangrijk dat mama’s en papa’s op een natuurlijke manier met hun baby praten en communiceren, en niet op een "onderwijzende" manier.
  • Tot slot kan babygebarentaal goed van pas komen als er in de familie taalstoornissen of leerproblemen met taal voorkomen. Denk eraan dat bepaalde vormen van gebarentaal zoals Weerklank gebarentaal in Nederland of VGT in België al tientallen jaren worden gebruikt bij kinderen met leerstoornissen. In dat opzicht is babygebarentaal dus niets nieuws.

Bevordert babygebarentaal sociale interactie?

  • In sommige literatuur wordt beweerd dat babygebarentaal de sociale interactie tussen kind en ouder bevordert. Maar door het gebrek aan goed uitgevoerde controlegroepen en de kleine hoeveelheid kinderen die bestudeerd zijn, valt dit moeilijk naar waarde te schatten.
  • Mocht dat zo zijn, dan zouden dove kinderen van dove ouders minder snel gefrustreerd raken dan kinderen die kunnen horen. Er zijn echter geen gegevens die daarop wijzen.

Slotgedachten

  • Babygebarentaal kan een leuke aanvulling zijn op spraak als het op een natuurlijke wijze wordt gebruikt. Maar babygebarentaal moet vanzelfsprekend nooit worden gebruikt om spraak, boeken of spelletjes te vervangen.
  • Hoewel er nog geen onderzoek is gedaan naar het gesticuleren tijdens het slapen, is het zeer waarschijnlijk dat de hersenen het leren van gebaren tijdens het slapen verwerkt en dat baby's zo sommige communicatieve gebaren oefenen.
  • Als je erin slaagt om het bimodale gebruik van gebaren en spraak onder de knie te krijgen, kan babygebarentaal leiden tot waardevolle en leuke interacties met je kind.
We willen natuurlijk vooral dat onze baby's blij en actief zijn, onafhankelijk communiceren en waardevolle dialogen met anderen aangaan. Of dit gebeurt via spraak en natuurlijke gebaren of via spraak en babygebarentaal, hangt af van je persoonlijke voorkeur!

Misschien vind je dit ook interessant:

Luiers

Pampers® Baby-Dry Pants

Tot 12 uur lang droog in een gemakkelijk verwisselbaar broekje.